ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΟΙ ΜΕ ΤΗΝ ΑΒΥΣΣΟ: ΓΙΑΤΙ Η ΝΕΑ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΜΟΝΟ ΑΝΤΙΔΟΤΟ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΔΕΞΙΑ;

Είναι κοινή παραδοχή ότι το φάντασμα του εθνικισμού στοιχειώνει ξανά την Ευρώπη. Από τους δρόμους του Παρισιού μέχρι τα σύνορα της Μεσογείου, η άνοδος της ακροδεξιάς και των λαϊκιστικών δυνάμεων δεν αποτελεί πλέον μια περιφερειακή απειλή, αλλά μια κεντρική πραγματικότητα. Όμως, για να νικήσουμε αυτόν τον «νέο» εθνικισμό, πρέπει πρώτα απ' όλα να κατανοήσουμε την πηγή του.

Η Ανατομία της Ανασφάλειας Χωρίς αμφιβολία, υπάρχει μια πολύ ισχυρή συσχέτιση μεταξύ των συνεχών και αλληλοτροφοδοτούμενων συστημικών κρίσεων των τελευταίων ετών και της διάβρωσης της δημοκρατικής εμπιστοσύνης. Κινούμαστε μέσα σε έναν φαύλο κύκλο κρίσεων: από την οικονομική κρίση του 2010, στην ανθρωπιστική και την κλιματική, και στη συνέχεια στην πανδημία του COVID-19 που έβαλε την τελική σφραγίδα σε αυτή τη διαδοχή, λίγο πριν τους δύο πολέμους που διεξάγονται σήμερα στην περιοχή μας, στη Γάζα και στην Ουκρανία.

Μέσα από όλα αυτά τα ατελείωτα προβλήματα, γίναμε μάρτυρες της αργής αλλά συνεχιζόμενης ανόδου της ακροδεξιάς. Την ίδια στιγμή, η ΕΕ παρέμεινε ανίκανη να καταπολεμήσει αυτά τα ζητήματα, είτε επειδή δεν ήταν αρκετά τολμηρή ώστε να αναλάβει πρωτοβουλίες, είτε επειδή «εθελοτυφλούσε». Ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει στάσιμη, δέσμια άκαμπτων δημοσιονομικών δογματισμών, και οι πολίτες αντιμετωπίζουν πληθωριστικές πιέσεις και κοινωνική επισφάλεια, δημιουργείται ένα κενό. Παρά το γεγονός ότι η ακροδεξιά συχνά δεν προσφέρει πραγματικές «απαντήσεις», ορισμένοι πολίτες βρίσκουν μια ψευδή και απατηλή αίσθηση προστασίας σε έναν απροστάτευτο κόσμο, καταφέρνοντας έτσι να καλύψουν αυτό το κενό.

Στρατηγική Αυτονομία: Κάτι παραπάνω από ένας στρατιωτικός όρος Κατά τη διάρκεια της θητείας μου στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του ΝΑΤΟ, συζητούσα συχνά τη στρατηγική αυτονομία μέσα από το πρίσμα της άμυνας. Ωστόσο, η πραγματική αυτονομία είναι και δημοσιονομική. Δεν μπορείς να έχεις μια ισχυρή Ευρώπη αν τα κράτη-μέλη της εξαναγκάζονται σε έναν «δημοσιονομικό ζουρλομανδύα» που τα εμποδίζει να επενδύσουν στους ανθρώπους τους. Όταν συμβαίνει αυτό, τότε οι πολίτες αρχίζουν να αναζητούν κάποιον για να ρίξουν το φταίξιμο, και συνήθως αυτός ο «άλλος» είναι ο «εχθρός» που παρουσιάζουν τα ακροδεξιά κόμματα.

Ένα νέο σχέδιο για την Ευρώπη Έχοντας αυτό κατά νου, απαιτείται ένας συγκεκριμένος οδικός χάρτης για την αποδόμηση του λαϊκιστικού αφηγήματος μέσω προοδευτικής δράσης:

• Ένα Μόνιμο Εργαλείο Ανάκαμψης: Μόνο εάν δημιουργηθεί ένας μόνιμος δημοσιονομικός μηχανισμός για τη χρηματοδότηση της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης χωρίς την επιβάρυνση των πιο ευάλωτων, θα νιώσουμε ασφαλείς ως πολίτες και λιγότερο εκτεθειμένοι σε πολιτικά φαντάσματα που προσπαθούν να μας δελεάσουν προς αντιδημοκρατικά μονοπάτια και ιδέες.

• Επαναπροσδιορισμός των Ελλειμμάτων: Οι αμυντικές δαπάνες —ειδικά για κράτη της πρώτης γραμμής όπως η Ελλάδα— πρέπει να εξαιρούνται από τους υπολογισμούς του ελλείμματος. Η ασφάλεια είναι ένα κοινό ευρωπαϊκό αγαθό.

• Ενιαία Κοινωνική Επένδυση: Ο μόνος τρόπος για να σταματήσει η «εθνικιστική οπισθοδρόμηση» είναι να αποδειχθεί ότι η Ένωση μπορεί να παρέχει δίχτυα κοινωνικής προστασίας πιο αποτελεσματικά από οποιοδήποτε απομονωμένο κράτος-έθνος. Σε αυτό το πλαίσιο, ο σχηματισμός ενός συνεκτικού σχεδίου για την παροχή πραγματικής στήριξης σε όσους έχουν ανάγκη, μέσω στοχευμένων κονδυλίων, είναι ο καλύτερος δυνατός τρόπος για να προχωρήσουμε.

Συμπέρασμα Βρισκόμαστε σε ένα σταυροδρόμι: μπορούμε είτε να υποχωρήσουμε στα αποτυχημένα δόγματα του παρελθόντος, είτε να σχεδιάσουμε ένα μέλλον όπου η Στρατηγική Αυτονομία θα αποτελεί το θεμέλιο για μια κοινωνικά δίκαιη Ευρώπη. Προσωπικά, πιστεύω ότι αυτός ο προοδευτικός δρόμος είναι ο μόνος τρόπος για να διασφαλίσουμε τη δημοκρατία μας και να προχωρήσουμε προς ένα καλύτερο και ασφαλέστερο αύριο.